Wyroki i przepisy

Sprawa sądowa o służebność przesyłu - jak przebiega i kto płaci koszty?

Jak przebiega sprawa o ustanowienie służebności przesyłu: wniosek, biegły, oględziny, postanowienie. Ile kosztuje, kto płaci na koniec i co dalej.

Czytaj artykuł

Publikacja 21 min czytania

Stan prawny na

Zielona trawa widziana z góry, z cieniem słupa i trzech równoległych przewodów.
Grafika poglądowa wygenerowana komputerowo

Gdy zakład energetyczny odmawia umowy, właściciel działki może złożyć do sądu rejonowego wniosek o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem. Służebność przesyłu to prawo, które pozwala energetyce legalnie trzymać słup i linię na Twojej ziemi; za jej ustanowienie właściciel gruntu może żądać wynagrodzenia. Opłata sądowa od wniosku wynosi 100 zł, ale na niej koszty sprawy się nie kończą.

Sprawa sądowa o służebność przesyłu toczy się w postępowaniu nieprocesowym. Nie ma w niej powoda i pozwanego, tylko wnioskodawca i uczestnicy. Sąd kończy ją postanowieniem, nie wyrokiem.

Kiedy sprawa o służebność przesyłu trafia do sądu?

Do sądu trafia sprawa, w której nie udało się zawrzeć umowy.

Wniosek składa właściciel

Właściciel może żądać ustanowienia służebności za odpowiednim wynagrodzeniem, gdy przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy, a służebność jest konieczna do korzystania z urządzeń (art. 305² § 2 k.c.).

Wniosek składa operator

Przepis działa też w drugą stronę. Gdy odmawia właściciel, wniosek może złożyć operator (art. 305² § 1 k.c.). Wtedy jesteś uczestnikiem sprawy, choć jej nie zaczynałeś.

Zanim wybierzesz sąd, porównaj go z rozmowami: kryteria są w poradniku, jak negocjować wynagrodzenie za słupy. Jeśli masz już pismo z odmową, zacznij od tekstu o tym, co zrobić, gdy zakład energetyczny odmawia zapłaty.

Co zrobić przed złożeniem wniosku?

  • Wezwij operatora na piśmie

    Odmowa przedsiębiorcy jest warunkiem Twojego żądania. Zachowaj swoje pismo i jego odpowiedź.

  • Spróbuj porozumienia albo zapisz, dlaczego go nie było

    Brak próby ugody nie zamyka drogi do sądu. Wniosek musi jednak informować, czy strony próbowały mediacji lub innego pozasądowego sposobu, a jeśli nie - dlaczego (art. 187 § 1 pkt 3 w zw. z art. 511 § 1 k.p.c.).

  • Zbierz dokumenty działki

    Numer księgi wieczystej, mapę, dokument własności i korespondencję z operatorem. Jak czytać wpisy, wyjaśnia poradnik sprawdzania służebności w księdze wieczystej.

Rozważ zawezwanie do próby ugodowej

To posiedzenie w sądzie rejonowym właściwym dla operatora, przy spółce - dla siedziby wpisanej w KRS, nie dla oddziału.

Opłata zależy od wartości przedmiotu sporu (art. 23a u.k.s.c.)

  • do 20 000 zł120 zł
  • powyżej 20 000 zł300 zł

Od 30 czerwca 2022 r. zawezwanie zawiesza bieg przedawnienia objętych nim roszczeń na czas postępowania pojednawczego (art. 121 pkt 6 k.c.). Po jego zakończeniu termin biegnie dalej, a nie od nowa. Ma to znaczenie dla roszczenia o zapłatę za przeszłość - opisujemy je niżej.

Zanim złożysz wniosek, poznaj orientacyjną skalę.

Policz orientacyjne widełki dla swojej działki 4 pytania. Na końcu orientacyjne widełki do rozmowy, nie wycena - albo rozstrzygną dokumenty. Kalkulator nie przewiduje rozstrzygnięcia sądu.

Co zawiera wniosek o ustanowienie służebności przesyłu?

Wniosek musi spełniać wymogi pozwu, z tą różnicą, że zamiast pozwanego wymienia się zainteresowanych (art. 511 § 1 k.p.c.). Składasz go w sądzie rejonowym, w którego okręgu leży działka (art. 507 i 606 k.p.c.). Wzoru nie publikujemy, bo treść zależy od urządzeń, dokumentów i liczby właścicieli.

Uczestnicy

Operator, który jest właścicielem urządzeń, oraz wszyscy właściciele działki (art. 626 § 1 w zw. z § 3 k.p.c.).

Żądanie

Ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem: na której działce, dla jakich urządzeń i w jakim zakresie.

Wartość przedmiotu sprawy

Sprawa jest majątkowa, więc wniosek powinien ją oznaczać (art. 187 § 1 pkt 1 w zw. z art. 511 § 1 k.p.c.; przepisy mówią o wartości przedmiotu sporu). To kwota, która pokazuje sądowi, jak duża jest sprawa pod względem finansowym.

Dane działki

Numer księgi wieczystej. Gdy dla działki prowadzi się zbiór dokumentów, a nie księgę, dołączasz zaświadczenie o stanie prawnym (art. 607 k.p.c.).

Fakty i dowody

Od kiedy stoją urządzenia, co pisałeś do operatora i jak odpowiedział. We wniosku możesz wnieść o opinię biegłego i oględziny działki.

Próba porozumienia

Informacja, czy próbowano mediacji lub innej drogi pozasądowej, a jeśli nie - dlaczego.

Opłata

100 zł od wniosku (art. 23 pkt 1 u.k.s.c.) albo wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Kto bierze udział w sprawie o służebność przesyłu?

W sprawie uczestniczy każdy, czyich praw dotyczy jej wynik (art. 510 § 1 k.p.c.). Jeśli kogoś pominięto, sąd wezwie go do udziału w sprawie.

Pusta sala rozpraw: stół sędziowski na niskim podwyższeniu, pośrodku pulpit, po bokach dwa stoły ustawione naprzeciw siebie, z przodu ławki dla publiczności.
  • stół sędziowski
  • stoły dla uczestników
Sprawy o ustanowienie służebności przesyłu sąd rozpoznaje na rozprawie. Grafika poglądowa wygenerowana komputerowo, nie przedstawia konkretnego sądu.

Uczestnicy

Właściciel działki

Ty jako wnioskodawca albo jako uczestnik, gdy wniosek złożył operator. Przy współwłasności uczestnikami są wszyscy współwłaściciele, więc ustal ich przed złożeniem wniosku.

Operator

Przedsiębiorca, który jest dziś właścicielem urządzeń, a nie firma, która je kiedyś zbudowała (art. 305¹ i 305³ § 1 k.c.).

Poza uczestnikami w sprawie działają

Sąd

Sprawy z zakresu prawa rzeczowego sąd rozpoznaje na rozprawie (art. 608 k.p.c.). Na każdym etapie postępowania dąży do ugody i może skierować uczestników do mediacji (art. 10 i 183¹ k.p.c.).

Biegli

Biegły to niezależny ekspert powołany przez sąd, gdy potrzebna jest wiedza specjalna (art. 278 § 1 k.p.c.).

Pełnomocnik

Przed sądem rejonowym i okręgowym możesz działać sam. Adwokat albo radca prawny jest obowiązkowy dopiero przy skardze kasacyjnej: do jej sporządzenia i wniesienia oraz w postępowaniu przed Sądem Najwyższym (art. 87¹ § 1 k.p.c.).

Jak przebiega sprawa o ustanowienie służebności przesyłu krok po kroku?

Sprawa idzie od wniosku, przez rozprawę i opinie biegłych, do postanowienia. Gdy sąd ustanowi służebność, po uprawomocnieniu przychodzi czas na wpis w księdze wieczystej. Czas każdego z etapów zależy od sprawy.

  1. Wniosek i opłata

    Składasz wniosek w sądzie rejonowym położenia działki i płacisz 100 zł.

  2. Stanowisko operatora

    Operator może przyznać, że służebność jest potrzebna, i spierać się tylko o zakres albo kwotę. Może też żądać oddalenia wniosku, np. podnosząc zarzut zasiedzenia.

  3. Rozprawa

    Sąd wysłuchuje uczestników i rozpoznaje wnioski dowodowe. Może skierować sprawę do mediacji. Mediacja jest dobrowolna, a brak zgody na nią można zgłosić w ciągu tygodnia (art. 183⁸ k.p.c.). Odmowę warto uzasadnić, bo sposób prowadzenia sprawy może wpłynąć na rozstrzygnięcie o kosztach.

  4. Biegli i oględziny

    Sąd powołuje biegłych i wzywa do wpłaty zaliczki. Oględziny działki są możliwe, ale nie zawsze się odbywają.

    Szczegóły: co robi biegły
  5. Opinie i uwagi

    Uczestnicy odnoszą się do opinii. Sąd może zażądać jej uzupełnienia lub wyjaśnienia albo opinii innego biegłego (art. 286 k.p.c.).

  6. Postanowienie

    Sąd orzeka według stanu z chwili zamknięcia rozprawy (art. 316 § 1 k.p.c.). Jeśli uwzględni wniosek, ustanawia służebność, określa pas i wynagrodzenie; jeśli nie - oddala wniosek. W obu przypadkach rozstrzyga o kosztach.

    Szczegóły: co zawiera postanowienie
  7. Uzasadnienie i apelacja

    Kto chce się odwołać, najpierw w ciągu tygodnia prosi o uzasadnienie. Apelację rozpoznaje sąd okręgowy.

  8. Prawomocność, zapłata i wpis

    Po uprawomocnieniu postanowienie jest skuteczne i wykonalne. Wpis do księgi wieczystej wymaga osobnego wniosku.

    Szczegóły: co dzieje się po postanowieniu

Co robi biegły w sprawie o służebność przesyłu?

Biegły dostarcza sądowi wiedzy specjalnej, ale wynagrodzenie ustala sąd. Sąd Najwyższy wskazał, że to sąd określa biegłemu kryteria wyceny, a następnie sam ustala odpowiednie wynagrodzenie (postanowienie z 20 września 2012 r., IV CSK 56/12). Opinia jest dowodem, który sąd ocenia.

W sprawach o linie energetyczne sądy powoływały m.in. takich biegłych (przykłady: Sąd Rejonowy w Trzciance, I Ns 1081/14; Sąd Okręgowy w Kaliszu, II Cz 105/18):

  • Biegły geodeta

    Wyznacza przebieg pasa i sporządza mapę.

  • Rzeczoznawca majątkowy

    Szacuje wynagrodzenie według kryteriów wskazanych przez sąd.

  • Biegły z zakresu elektroenergetyki

    Pomaga, gdy potrzebna jest wiedza o samych urządzeniach.

Skład biegłych zależy od sprawy. Wynagrodzenie zależy od stopnia ingerencji w prawo własności, a nie wyłącznie od powierzchni pasa (postanowienie SN z 20 kwietnia 2023 r., II CSKP 620/22). Metodę wyceny opisujemy w poradniku jak obliczyć wynagrodzenie za służebność przesyłu.

Kto płaci zaliczkę na biegłego?

Czy sąd przyjedzie na działkę?

Może, ale nie musi. Sąd powinien przeprowadzić oględziny działki, chyba że istotne okoliczności są niesporne i niewątpliwe albo oględziny z innych przyczyn nie są potrzebne (art. 626 § 2 w zw. z § 3 k.p.c.). Mogą się odbyć z udziałem biegłych (art. 292 k.p.c.).

  • Bywa, że sąd uznaje je za zbędne, bo przebieg urządzeń wynika z dokumentów i opinii.

    Sąd Rejonowy w Trzciance, I Ns 1081/14

Jeśli oględziny się odbędą, pokaż to, czego nie widać na mapie:

  • wjazdy
  • uprawy
  • miejsca planowanej zabudowy
  • ślady prac przy słupie

Jak sąd wyznacza pas służebności?

Postanowienie musi opisać, w jakim zakresie operator może korzystać z działki, bo służebność obejmuje korzystanie „w oznaczonym zakresie" (art. 305¹ k.c.).

  • Sąd Okręgowy w Gliwicach w sprawie o linię 110 kV odesłał w sentencji (to część orzeczenia z samym rozstrzygnięciem) do mapy biegłego geodety jako integralnej części postanowienia.

    III Ca 548/14

Szerokość pasa wynika z ustaleń w konkretnej sprawie. Nie ma jednej liczby dla każdej linii.

Działka widziana pionowo z góry: dom z czerwonym dachem i ogród w narożniku, przez łąkę biegnie prosto linia na dwóch słupach.
  • granica działki
  • pas służebności
  • słup
  • przewody
Pas służebności wyznacza mapa sporządzona w sprawie, nie zasada ogólna. Grafika poglądowa wygenerowana komputerowo, bez skali i bez wymiarów.

W pasie nadal jesteś właścicielem i gospodarujesz gruntem, w granicach ograniczeń opisanych w postanowieniu.

Co zawiera postanowienie sądu o ustanowieniu służebności przesyłu?

Postanowienie ma trzy części merytoryczne: treść służebności, mapę z pasem i wynagrodzenie. Do tego sąd rozstrzyga o kosztach.

Treść służebności

Na rzecz którego przedsiębiorcy, dla jakich urządzeń i w jakim zakresie może on korzystać z działki.

Mapa z pasem

Załącznik od biegłego geodety, do którego może odsyłać sentencja jako do integralnej części orzeczenia (np. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie, I Ns 799/20).

Wynagrodzenie

Kwota, termin i sposób zapłaty. W sprawie I Ns 799/20 sąd wyznaczył zapłatę w terminie tygodnia od uprawomocnienia, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Termin płatności ustala sąd w konkretnym postanowieniu.

Czy wynagrodzenie jest jednorazowe, czy płatne co roku?

Według Sądu Najwyższego wynagrodzenie powinno być w zasadzie jednorazowe, ale świadczenia okresowe nie są wykluczone. Sąd nie przyzna jednak obu form naraz, bo to jedno wynagrodzenie (IV CSK 56/12). W tamtej sprawie sąd drugiej instancji przyznał świadczenia okresowe, a Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną.

  • Wynagrodzenie wiąże się z samym ustanowieniem służebności i nie zależy od poniesienia szkody. Jeśli szkoda powstała, trzeba ją udowodnić.

    IV CSK 56/12

  • Wynagrodzenie może obejmować cały uszczerbek właściciela, w tym wykazany spadek wartości działki.

    Postanowienie SN z 8 lutego 2013 r., IV CSK 317/12

  • Ustawa nie podaje stawek ani kryteriów, więc wysokość ustala się indywidualnie.

    IV CSK 56/12 i Sąd Okręgowy w Koninie, I Ca 238/15

Wycena wymaga operatu rzeczoznawcy. W sądzie wysokość wynagrodzenia ustala sąd, oceniając m.in. opinię biegłego.

Ile kosztuje sprawa o służebność przesyłu? Opłata sądowa i inne koszty

Opłata sądowa od wniosku o ustanowienie służebności przesyłu wynosi 100 zł (art. 23 pkt 1 u.k.s.c.). Do tego dochodzi zaliczka na biegłych. Na koniec sąd decyduje, kto i w jakiej części ponosi koszty.

CoKiedyKto wykładaKto ponosi na koniec
Opłata od wniosku100 zł
przy złożeniu wniosku
wnioskodawca
zgodnie z rozstrzygnięciem o kosztach (art. 520 k.p.c.)
Zaliczka na biegłychkwotę ustala sąd
w terminie wyznaczonym przez sąd
uczestnik, który wnosi o dowód; przy kilku sąd ją dzieli
zgodnie z rozstrzygnięciem o kosztach (art. 520 k.p.c.)
Własny pełnomocnik, jeśli go masz
w trakcie sprawy
uczestnik, który go ustanowił
co do zasady każdy swoje; sąd może orzec inaczej
Wniosek o uzasadnienie postanowienia100 zł
w ciągu tygodnia od ogłoszenia
uczestnik, który chce się odwołać
opłata przechodzi na poczet opłaty od apelacji
Apelacja100 zł

Na poczet tej opłaty zalicza się 100 zł zapłacone za wniosek o uzasadnienie (art. 25b u.k.s.c.).

w terminie na apelację
uczestnik, który się odwołuje
zgodnie z rozstrzygnięciem o kosztach (art. 520 k.p.c.)
Wpis służebności do księgi wieczystej200 zł

Tylko gdy sąd ustanowi służebność i postanowienie się uprawomocni. Opłata jest jedna, nawet gdy wpis obejmuje kilka ksiąg (art. 42 ust. 1 i art. 45 ust. 3 u.k.s.c.). Wniosek może złożyć właściciel działki albo operator.

Kto ponosi koszty na koniec sprawy?

Zasada brzmi: każdy płaci za siebie. Każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 520 § 1 k.p.c.). Sąd może jednak od tego odstąpić:

  • Różne zainteresowanie albo sprzeczne interesy

    Sąd może stosunkowo rozdzielić koszty albo obciążyć nimi jednego uczestnika (art. 520 § 2 k.p.c.).

  • Oddalone wnioski

    Przy sprzecznych interesach sąd może obciążyć uczestnika, którego wnioski oddalono, kosztami poniesionymi przez innego (art. 520 § 3 k.p.c.).

  • Niesumienne postępowanie

    To samo grozi uczestnikowi, który postępował niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie (art. 520 § 3 zd. 2 k.p.c.).

Sądy różnie oceniają, czy w takiej sprawie interesy właściciela i operatora są sprzeczne (por. postanowienie SN z 19 listopada 2010 r., III CZ 46/10, oraz Sąd Okręgowy w Kaliszu, II Cz 105/18). Rozkładu kosztów nie da się więc przewidzieć z góry.

  • Przegrana też kosztuje: Sąd Rejonowy w Świdnicy oddalił wniosek po uwzględnieniu zarzutu zasiedzenia i obciążył właściciela zwrotem kosztów na rzecz operatora.

    I Ns 25/12

Czy można uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych?

Tak, jeśli nie jesteś w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 102 ust. 1 u.k.s.c.).

  • Zwolnienie może być całkowite albo częściowe.

  • Wniosek składasz w sądzie, w którym sprawa ma się toczyć albo już się toczy. Przed jej rozpoczęciem możesz go złożyć w sądzie rejonowym swojego miejsca zamieszkania (art. 105 u.k.s.c.).

  • Dołączasz oświadczenie według urzędowego wzoru.

Ile trwa sprawa o służebność przesyłu i od czego to zależy?

Sprawa sądowa trwa dłużej niż droga ugodowa i nie podajemy z góry, ilu miesięcy wymaga.

Droga ugodowa to zwykle kilka miesięcy - to czas orientacyjny, nie zobowiązanie terminowe. W sądzie tempo zależy od okoliczności, na które żadna ze stron nie ma pełnego wpływu:

Obciążenie sądu

Terminy rozpraw wyznacza sąd.

Opinie biegłych

Czas na opinię, wpłata zaliczek, opinie uzupełniające.

Oględziny

Wymagają osobnego terminu na działce.

Liczba uczestników

Współwłaściciele, spadkobiercy, wezwanie osób pominiętych.

Zarzuty operatora

Np. zasiedzenie albo inny tytuł prawny, które wymagają dodatkowych dowodów.

Mediacja

Może zakończyć spór ugodą albo dodać kolejny etap, gdy do ugody nie dojdzie.

Odwołania

Apelacja, a potem ewentualnie skarga kasacyjna.

Czy w tej sprawie sąd zasądzi też zapłatę za lata wstecz?

Nie. Postanowienie o ustanowieniu służebności dotyczy przyszłości, a zapłatę za przeszłość dochodzi się w osobnej sprawie. Ustanowienie służebności sąd rozpoznaje w postępowaniu nieprocesowym, a żądanie zapłaty - w procesie, na podstawie pozwu. Żądań z różnych trybów nie łączy się w jednym piśmie (art. 191 k.p.c.).

ustanowienie służebności

Zapłata za przeszłość - osobny pozew

Chodzi o to, że operator korzystał z Twojej ziemi bez umowy i bez zapłaty. Prawo nazywa to bezumownym korzystaniem (art. 224-225 w zw. z art. 230 i 352 k.c.). Opłata od pozwu do 20 000 zł jest stała i wynosi od 30 do 1000 zł. Powyżej tej wartości to 5% kwoty, nie więcej niż 100 000 zł (art. 13 u.k.s.c.).

Ustanowienie służebności - na przyszłość

Wniosek do sądu rejonowego położenia działki, opłata 100 zł. Sąd ustala treść służebności, pas i wynagrodzenie za jej ustanowienie.

Roszczenie o zapłatę za przeszłość przedawnia się co do zasady po 6 latach.

Dla roszczeń związanych z prowadzeniem przez uprawnionego działalności gospodarczej termin wynosi 3 lata.

Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 k.c.).

Wniesienie pozwu przerywa bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.).

Zawezwanie do próby ugodowej zawiesza go na czas postępowania pojednawczego (art. 121 pkt 6 k.c.).

Jeśli przed pozwem strony podjęły mediację na podstawie umowy o mediację, opłata od pozwu jest niższa o dwie trzecie, ale nie więcej niż o 400 zł (art. 13e u.k.s.c.). Zawezwanie do próby ugodowej takiej obniżki nie daje. Roszczenie za przeszłość opisujemy szerzej w przewodniku po służebności przesyłu.

Co, jeśli operator powoła się na zasiedzenie?

Operator może bronić się zarzutem zasiedzenia w tej samej sprawie.

Energetyka twierdzi wtedy, że korzysta z Twojej ziemi tak długo, że nabyła już prawo do trzymania tam słupa, choć umowy z Tobą nie ma.

To zarzut, nie rozstrzygnięcie: jego podstawy, m.in. czas korzystania z urządzeń, musi wykazać zakład energetyczny (art. 6 k.c.). Pomagają mu jednak domniemania ustawowe, np. dobrej wiary (art. 7 k.c.).

Jeśli sąd uzna zarzut, oddali wniosek co do tych urządzeń, a koszty mogą obciążyć właściciela. Operator może też wskazać inny tytuł prawny. Według uchwały siedmiu sędziów SN z 8 kwietnia 2014 r. (III CZP 87/13) takim tytułem jest decyzja wydana na podstawie art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Co zmienia upływ czasu przy słupach postawionych dziesiątki lat temu, wyjaśniamy w artykule słup na działce ponad 30 lat.

Co dzieje się po postanowieniu sądu?

Postanowienie może zostać zaskarżone albo się uprawomocnić. Dopiero prawomocne jest skuteczne i wykonalne (art. 521 § 1 k.p.c.).

Sąd uwzględnia wniosek

Ustanawia służebność, określa pas i wynagrodzenie.

Sąd oddala wniosek

Nie ustanawia służebności - np. gdy uzna zarzut zasiedzenia.

W obu przypadkach sąd rozstrzyga o kosztach, a postanowienie można zaskarżyć.

Gdy postanowienie zostaje zaskarżone

Jak odwołać się od postanowienia?

  • Uzasadnienie

    Wniosek o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem składasz w ciągu tygodnia od ogłoszenia (art. 328 § 1 k.p.c.). Opłata wynosi 100 zł i zalicza się ją na poczet opłaty od apelacji (art. 25b u.k.s.c.).

  • Apelacjasąd okręgowy

    Termin to dwa tygodnie od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem albo trzy tygodnie, gdy sąd przedłużył termin sporządzenia uzasadnienia (art. 369 k.p.c.). Opłata wynosi 100 zł (art. 18 ust. 2 w zw. z art. 23 pkt 1 u.k.s.c.). Apelację rozpoznaje sąd okręgowy (art. 518 k.p.c.).

  • Skarga kasacyjna - tylko w niektórych sprawachSąd Najwyższy

    W sprawach z zakresu prawa rzeczowego ustawa ją przewiduje od postanowienia sądu drugiej instancji (art. 519¹ § 1 k.p.c.), ale jej dopuszczalność w konkretnej sprawie, także ze względu na wartość, wymaga oceny prawnika. Sporządza ją i wnosi adwokat albo radca prawny. Opłata wynosi 100 zł. Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia skargi do rozpoznania (art. 398⁹ k.p.c.).

Gdy postanowienie o ustanowieniu służebności się uprawomocni

Co, jeśli operator nie zapłaci?

Prawomocne postanowienie jest tytułem egzekucyjnym. Po nadaniu mu klauzuli wykonalności (to urzędowa adnotacja sądu, że orzeczenie można wykonać przymusowo) możesz wszcząć egzekucję (art. 776 i 777 § 1 pkt 1 k.p.c.).

Jak wpisać służebność do księgi wieczystej?

Służebność przesyłu wpisuje się w dziale III księgi wieczystej (art. 25 ust. 1 pkt 3 u.k.w.h.).
Podstawa wpisu

Wpis następuje na wniosek złożony na urzędowym formularzu, z prawomocnym postanowieniem jako podstawą (art. 626² i 626⁸ § 1 k.p.c.).

Kto składa wniosek

Wniosek może złożyć właściciel działki albo operator. Nie zakładaj, że ktoś zrobi to za Ciebie. Ustal, kto składa wniosek.

Opłata

Opłata wynosi 200 zł i jest jedna, nawet gdy wpis obejmuje kilka ksiąg (art. 42 ust. 1 i art. 45 ust. 3 u.k.s.c.).

Pytania o sprawę sądową o służebność przesyłu

Czy w sprawie o służebność przesyłu potrzebuję adwokata?

Przed sądem rejonowym i okręgowym nie ma takiego obowiązku. Zastępstwo przez adwokata albo radcę prawnego jest obowiązkowe dopiero przy skardze kasacyjnej - od jej sporządzenia - i przed Sądem Najwyższym (art. 87¹ § 1 k.p.c.).

Czy mogę złożyć wniosek bez wcześniejszych rozmów z operatorem?

Brak próby ugody nie jest powodem odrzucenia wniosku. Twoje żądanie zakłada jednak odmowę operatora (art. 305² § 2 k.c.), a wniosek musi wyjaśniać, dlaczego nie próbowano porozumienia. Zacznij więc od pisma do operatora.

Operator złożył wniosek do sądu. Co mam zrobić?

Jesteś uczestnikiem sprawy (art. 305² § 1 k.c.). Możesz spierać się o zakres pasa i wysokość wynagrodzenia, zgłaszać dowody i zaskarżyć postanowienie. Pilnuj terminów z pism sądu i nie zostawiaj ich bez odpowiedzi.

Czy sąd może przyznać wynagrodzenie co roku zamiast jednorazowo?

Może, choć według Sądu Najwyższego wynagrodzenie jest w zasadzie jednorazowe. Obu form naraz sąd nie przyzna (IV CSK 56/12).

Co, jeśli nie wpłacę zaliczki na biegłego?

Sąd pominie dowód, o który wnosiłeś (art. 130⁴ § 5 k.p.c.). Jeśli nie stać Cię na koszty, wcześniej złóż wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Czy mogę sprawdzać akta sprawy przez internet?

Tak. Uczestnik może przeglądać akta także przez Portal Informacyjny sądów (art. 9 i 525 k.p.c.).

Źródła i zakres opracowania

Pokaż zakres wykorzystanych przepisówUkryj zakres wykorzystanych przepisów
  • Kodeks cywilny: art. 6, art. 7, art. 118, art. 121 pkt 6, art. 123 § 1 pkt 1, art. 224-225, art. 230, art. 305¹-305³, art. 352.
  • Kodeks postępowania cywilnego: art. 9, 10, 13, 87¹ § 1, 109 § 1, 130⁴, 183¹, 183⁸, 185, 187, 191, 278 § 1, 286, 292, 316 § 1, 328 § 1, 369, 398⁹, 507, 510-511, 518, 519¹, 520-521, 525, 606-608, 626, 626², 626⁸ § 1, 776 i 777 § 1 pkt 1.
  • Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 13, 13e, 18 ust. 2, 23 pkt 1, 23a, 25b, 42 ust. 1, 45 ust. 3, 102, 105 i 108.
  • Ustawa o księgach wieczystych i hipotece: art. 7 pkt 5 i art. 25 ust. 1 pkt 3.
  • Ustawa z 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. 2021 poz. 2459): art. 1 pkt 1-2 i art. 12 (zawezwanie do próby ugodowej a bieg przedawnienia od 30 czerwca 2022 r.).

Poradnik opisuje sprawę o ustanowienie służebności przesyłu z wniosku właściciela działki będącego osobą fizyczną. Zapłatę za przeszłość omawia tylko jako osobną sprawę. Nie wyznacza pasa, kwoty wynagrodzenia ani kosztów konkretnej sprawy i nie dotyczy spraw prawomocnie zakończonych. Stan prawny na 15 listopada 2026 r.

Rozważasz sąd? Zacznij od dokumentów

Przygotuj pismo z odmową operatora, numer księgi wieczystej i mapę działki. Z tych dokumentów ocenimy, czy sprawa ma podstawy i jaka droga ma sens: rozmowy, zawezwanie do próby ugodowej czy wniosek do sądu. Sprawy sądowe prowadzi współpracująca kancelaria.

Rozważasz sprawę w sądzie? Zostaw numer

Przejdź do formularza

Wolisz od razu porozmawiać z człowiekiem? Zadzwoń: 575 249 531 (pn-pt 8:00-16:00).

Zgłoszenie do niczego nie zobowiązuje. Rozmowa i wstępna ocena sprawy są bezpłatne. Prowadzenie sprawy jest usługą płatną - zasady rozliczenia poznajesz w rozmowie, zanim cokolwiek podpiszesz.


Informacja prawna. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani oferty w rozumieniu art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego. Wynik zależy od indywidualnych okoliczności sprawy. Wycena wymaga operatu rzeczoznawcy majątkowego. W postępowaniu sądowym wysokość wynagrodzenia ustala sąd, oceniając m.in. opinię biegłego (art. 233 § 1 i art. 278 § 1 k.p.c.). Skonsultuj swoją sprawę indywidualnie.

Stan prawny na: 15 listopada 2026 r. · Autor: Mateusz Artemiuk

Mateusz Artemiuk Autor artykułu. Materiał przygotowany na podstawie wskazanych źródeł. Serwis GAMA OZE prowadzi OGD sp. z o.o. Sprawy sądowe prowadzi współpracująca kancelaria.

Pogłęb temat

Kontakt

Sprawdź, czy Twoja sprawa ma podstawy

Zostaw dane - odezwiemy się i powiemy wprost, czy Twoja sprawa rokuje. Bez zobowiązań.

Bezpłatna wstępna ocena Twojej sprawy

Oddzwonimy w dni robocze, 8:00-16:00

Formularz się nie uruchamia? Zadzwoń: 575 249 531.

Wszystkie pola są wymagane.

  • Oddzwonimy w dni robocze - z numeru 575 249 531

  • Bezpłatna wstępna ocena sprawy - bez zobowiązań i bez dokumentów pod ręką

  • Prowadzenie sprawy jest usługą płatną - zasady rozliczenia poznajesz w rozmowie, zanim cokolwiek podpiszesz.

Wolisz porozmawiać?

575 249 531

pn-pt 8:00-16:00 · płatne wg taryfy operatora