2 grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie o sygnaturze P 10/16. Uznał w nim, że przepisy Kodeksu cywilnego rozumiane tak, że pozwalają zakładowi energetycznemu zasiedzieć służebność o treści służebności przesyłu przed 2008 r., są niezgodne z Konstytucją.
Mówiąc prościej: energetyka przez lata broniła się przed roszczeniami zdaniem „ten słup stoi tak długo, że nabyliśmy już prawo, żeby go tam trzymać" - a właściciele działek dostali przeciwko temu zdaniu nowy argument.
To mocny argument w sprawie, a nie gwarancja jej wyniku - tym bardziej że na dzień 15 września 2026 r. wyrok nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, a sądy stosują go niejednolicie (piszemy o tym szczegółowo niżej).
Nie dotyczy też każdej sytuacji: jeżeli w przeszłości wydano decyzję administracyjną ingerującą w prawo własności - na przykład na podstawie art. 35 ustawy z 1958 r., którą operatorzy nazywają „decyzją wywłaszczeniową" - to wyrok tej podstawy nie rusza.
Poniżej opisujemy, co dokładnie orzekł Trybunał, jak wygląda sytuacja osiem miesięcy później i co realnie może zrobić właściciel działki ze słupem.
Stan na 15 września 2026 r. - najważniejsze fakty
- Data i sygnatura: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r., sygn. P 10/16 (trybunal.gov.pl).
- Czego dotyczy: możliwości nabycia przez zakład energetyczny lub Skarb Państwa - w drodze zasiedzenia i przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu (3 sierpnia 2008 r.) - służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu.
- Rozstrzygnięcie: taka wykładnia przepisów jest niezgodna z Konstytucją (prawo.pl, cgolegal.pl).
- Czego wyrok NIE obejmuje: spraw, w których wcześniej wydano decyzję administracyjną ingerującą w prawo własności - najczęściej na podstawie art. 35 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Taka decyzja to osobna, samodzielna podstawa korzystania z działki przez operatora i wyrok Trybunału jej nie podważa. Jeżeli w papierach jest decyzja z lat 60. czy 70. o zezwoleniu na budowę linii, sprawę trzeba oceniać zupełnie inaczej.
- Status ogłoszenia w Dzienniku Ustaw: wyrok nie został ogłoszony. Uchwałą nr 162 z 18 grudnia 2024 r. (M.P. 2024 poz. 1068) Rada Ministrów uznała ogłaszanie orzeczeń Trybunału w obecnym składzie za niedopuszczalne, formalizując praktykę stosowaną od 2024 r.; od tego czasu wyroki TK nie są publikowane. Stan sprawdzony 15 września 2026 r. (prawo.pl, spcgblog.pl, kancelaria-praga.pl).
- Co z tego wynika: to dziś główny punkt sporu. Sam Trybunał stoi na stanowisku, że publikacja jest czynnością techniczną, a orzeczenie wiąże od ogłoszenia na sali. Część sądów tak je traktuje, część kwestionuje jego skutek - powołując się na brak ogłoszenia oraz na zarzuty co do obsady Trybunału (prawo.pl, rp.pl).
- Wyrok zapadł w pełnym składzie, ze zdaniami odrębnymi dwóch sędziów (prawo.pl).
Zweryfikowano 15 września 2026 r. Tego dnia sprawdziliśmy kartę orzeczenia na stronie Trybunału oraz Dziennik Ustaw - rocznik 2025 i 2026. W żadnym z tych dwóch roczników nie znaleźliśmy pozycji z wyrokiem P 10/16.
Nie znaleźliśmy potwierdzenia, że wyrok P 10/16 został ogłoszony - nie podajemy żadnej daty ani pozycji publikacji. Sprawdź samodzielnie status publikacyjny przed powołaniem się na wyrok - datę ostatniego sprawdzenia podaje nagłówek wyżej.
Co dokładnie orzekł Trybunał - sentencja po ludzku
Do 3 sierpnia 2008 r. w polskim prawie nie istniała służebność przesyłu. Sądy radziły sobie z tym tak, że pozwalały zakładom energetycznym zasiedzieć „służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu" - prawo skrojone przez orzecznictwo na wzór instytucji, której w kodeksie wtedy nie było.
Trybunał uznał, że tak nie wolno. Skoro takiego prawa nie było, nie mogło być przedmiotem posiadania ani zasiedzenia (prawo.pl, cgolegal.pl).
Sprowadza się to do jednego zdania: jeżeli nikt nikogo formalnie nie wywłaszczył, to w okresie sprzed 3 sierpnia 2008 r. samo stanie słupa przez dziesiątki lat nie dawało energetyce darmowego prawa do cudzej ziemi.
Dosłowne brzmienie rozstrzygnięcia - dla tych, którzy chcą oryginał:
Sentencja wyroku - dosłowne brzmienie
„Art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, ze zm.), rozumiane w ten sposób, że umożliwiają nabycie przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie art. 3051–3054 ustawy - Kodeks cywilny, w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu, są niezgodne z art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."
W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie. Źródło: trybunal.gov.pl
Uwaga redakcyjna: „Dz. U. z 2025 r. poz. 1071" w powyższym cytacie to oznaczenie tekstu Kodeksu cywilnego, a nie publikacji tego wyroku.
Dlaczego to ważne dla właściciela działki
Typowa historia z naszych rozmów wygląda tak. Słup stoi na polu od czasów PRL. Nikt nie pytał dziadka o zgodę, papierów nie ma żadnych, w księdze wieczystej pusto. Właściciel pisze do zakładu energetycznego i dostaje odpowiedź: „roszczenie jest bezzasadne, ponieważ nabyliśmy służebność przez zasiedzenie".
To był sposób obrony, po który sięgała energetyka. Mechanizm był prosty i skuteczny:
- Zakład twierdził, że korzysta z pasa ziemi od kilkudziesięciu lat.
- Powoływał się na zasiedzenie - również za okres sprzed 2008 r.
- Jeśli sąd uznał zasiedzenie, energetyka miała tytuł prawny, czyli podstawę, by legalnie trzymać urządzenie na cudzej działce.
- A skoro tytuł prawny był, upadało roszczenie o zapłatę za korzystanie z ziemi bez umowy.
Właściciel zostawał z ograniczoną działką i bez złotówki. Wyrok P 10/16 uderza dokładnie w punkt drugi tego łańcucha. Zobacz, jak traktujemy zarzut zasiedzenia w sprawie o służebność.
Nie wiesz, czy w Twojej sprawie jest o co się upominać?
Policz orientacyjne widełki w kalkulatorze 4 pytania o Twoją działkę i to, co na niej stoi, bez podawania danych osobowych.
Wolisz porozmawiać z człowiekiem? Zadzwoń: 575 249 531 (pn-pt 8:00-16:00).
Co się zmienia, a czego wyrok NIE przesądza
To najważniejsza sekcja tego tekstu. Sporo publikacji w internecie zatrzymuje się na pierwszej kolumnie.
Co realnie się zmienia
- Argument zasiedzenia sprzed 3 sierpnia 2008 r. przestał być pewnikiem. Właściciel ma dziś czym odpowiedzieć na pismo odmowne.
- Ciężar dyskusji przesunął się na ochronę własnościart. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji, czyli przepisy o ochronie prawa własności, wchodzą do argumentacji w zwykłych sprawach o słupy.
- Pojawiły się pierwsze orzeczenia sądów okręgowych powołujące się wprost na ten wyrok (opisujemy je niżej).
- Wzrosła liczba roszczeń zgłaszanych zakładom przed sprawą sądową - ale liczba spraw sądowych na razie nie zmieniła się gwałtownie (prawo.pl).
Czego wyrok NIE przesądza
- Nie znosi zasiedzenia jako instytucji. Dotyczy okresu sprzed wejścia w życie przepisów o służebności przesyłu. Za okres po 3 sierpnia 2008 r. zakład energetyczny nadal może powoływać się na zasiedzenie służebności przesyłu - na zwykłych zasadach kodeksowych.
- Nie oznacza, że sprawy wygrywa się automatycznie. Sąd ocenia każdą sprawę osobno, na podstawie dokumentów.
- Nie usuwa innych sposobów obrony energetyki. Operatorzy powołują się też na decyzje administracyjne z czasów PRL, umowy podpisane przez poprzednich właścicieli i wpisy w księdze wieczystej. Jeżeli operator ma taki tytuł prawny, roszczenie o zapłatę zwykle nie przysługuje - i mówimy o tym wprost.
- Nie kończy sporu o skutek samego wyroku. Sądy, które go nie stosują, powołują się na dwie rzeczy: brak ogłoszenia w Dzienniku Ustaw oraz zarzuty co do prawidłowości obsady Trybunału (rp.pl).
- Nie zmienia zasad wyliczania kwot. O wysokości wynagrodzenia nadal decyduje wycena od rzeczoznawcy, a w sądzie - opinia biegłego.
- Nie wydłuża okresu roszczeń wstecz. To nadal do 6 lat (art. 118 k.c.) - mimo że część portali powtarza „10 lat". Przy roszczeniach związanych z działalnością gospodarczą termin jest krótszy i wynosi 3 lata.
Co się dzieje w sądach po wyroku
Osiem miesięcy po orzeczeniu obraz jest niejednolity - i uczciwie trzeba powiedzieć obie rzeczy naraz.
Są orzeczenia korzystne dla właścicieli. Poniżej dwa rozstrzygnięcia opisane w prasie prawniczej - ich pełnych tekstów nie opublikowano, więc opieramy się na tej relacji.
| Sąd | Data | Sygnatura | Rozstrzygnięcie |
|---|---|---|---|
| Sąd Okręgowy w Rzeszowie | 17 marca 2026 r. | V Ca 1043/24 | postanowieniem przyznał właścicielce wynagrodzenie przekraczające 180 tys. zł za infrastrukturę elektroenergetyczną, powołując się wprost na wyrok TK (prawo.pl) |
| Sąd Okręgowy Warszawa-Praga | 11 lutego 2026 r. | IV Ca 1322/25 | zakwestionował dopuszczalność nieodpłatnego nabycia uprawnień w drodze zasiedzenia sprzed 2008 r., odwołując się do konstytucyjnej ochrony własności (prawo.pl) |
To nie jest wycena Twojej sprawy. Podana kwota pochodzi z opisanej publicznie sprawy sądowej i mówi wyłącznie o tym, jakiego rzędu bywają rozstrzygnięcia. O kwocie w konkretnej sprawie decyduje wycena rzeczoznawcy, a w postępowaniu sądowym opinia biegłego.
Ale praktyka sądów nie jest jednolita - i to trzeba powiedzieć wprost. W komentarzu podsumowującym pierwszy kwartał stosowania wyroku stanowisko sądów powszechnych opisano jako niejednolite, ale w większości przypadków zbliżone do stanowiska operatorów sieci. Powracającym zarzutem jest brak ogłoszenia wyroku we właściwym publikatorze. Pojawia się też postulat, żeby całą kwestię uregulował ustawodawca (rp.pl).
Zakłady energetyczne zmieniły taktykę, a nie stanowisko. Nadal kwestionują roszczenia; część z nich przebudowuje argumentację tak, by mówić o zasiedzeniu służebności gruntowej zamiast służebności przesyłu (prawo.pl). Dla właściciela oznacza to jedno: pierwsza odmowa z zakładu energetycznego nie kończy sprawy, ale i sam wyrok nie załatwia jej za Ciebie.
Kogo może to dotyczyć
Jeśli jeszcze nic nie zgłaszałeś. To sytuacja najprostsza. Roszczenie o zapłatę za korzystanie z ziemi bez umowy zgłasza się na zwykłych zasadach, za okres do 6 lat wstecz (art. 118 k.c.), a osobno można uregulować korzystanie z działki na przyszłość - czyli wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu.
Jeśli Twoja sprawa toczy się w sądzie. Wyrok ma znaczenie w sprawach nadal zawisłych: można wnosić, by sąd zajął stanowisko, czy zarzut zasiedzenia sprzed 3 sierpnia 2008 r. w ogóle może być jeszcze realną podstawą obrony (kancelaria-praga.pl). Porozmawiaj o tym z pełnomocnikiem prowadzącym sprawę.
Jeśli sprawę prawomocnie przegrałeś. Tu trzeba postawić sprawę uczciwie, bo krąży o tym najwięcej mylących informacji. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje skargę o wznowienie postępowania, gdy Trybunał orzeknie o niezgodności przepisu z Konstytucją (art. 4011 k.p.c.), a termin na jej wniesienie to trzy miesiące - liczone od wejścia w życie orzeczenia Trybunału (art. 407 § 2 k.p.c.). Problem w tym, że nie wiadomo, od kiedy ten termin liczyć. Część prawników wiąże jego bieg z ogłoszeniem wyroku w Dzienniku Ustaw - a takiego ogłoszenia nie ma (kancelaria-praga.pl). Sam Trybunał stoi na stanowisku przeciwnym: w wyroku z 23 września 2025 r. (sygn. P 3/25) uznał, że jego orzeczenia wywołują skutki od ogłoszenia na sali, a publikacja jest tylko czynnością techniczną (trybunal.gov.pl). Nie rozstrzygniemy tego sporu w artykule i nie twierdzimy ani że termin biegnie, ani że minął.
Sporny jest przy tym nie tylko bieg terminu. P 10/16 to tzw. wyrok interpretacyjny - orzeka o sposobie rozumienia przepisu, a nie o jego uchyleniu. Czy taki wyrok w ogóle otwiera drogę do wznowienia, prawnicy oceniają rozbieżnie. Trybunał wypowiedział się o tym w wyroku z 3 grudnia 2025 r. (sygn. SK 17/18), uznając ograniczenie wznowienia po takich wyrokach za niezgodne z Konstytucją - ale ten wyrok również nie został ogłoszony, więc spór trwa dalej (trybunal.gov.pl).
W obiegu funkcjonowała też data 2 marca 2026 r. jako „ostateczny termin na wznowienie" - liczona po prostu jako trzy miesiące od dnia wyroku. Nie powtarzamy tej narracji jako pewnika. Jeżeli masz prawomocnie przegraną sprawę, to zagadnienie na indywidualną rozmowę z prawnikiem, a nie na artykuł w internecie.
Co zrobić teraz - cztery kroki
- Sprawdź księgę wieczystą, dział III. To tam wpisuje się służebności. Brak wpisu to jeden z najważniejszych sygnałów w całej sprawie.
- Ustal, od kiedy stoi słup i skąd o tym wiesz. Zdjęcia rodzinne, stare mapy, wspomnienia sąsiadów. Data postawienia urządzenia ma dziś większe znaczenie niż kiedykolwiek.
- Zbierz papiery działkiodpis księgi wieczystej, wypis z rejestru gruntów, mapę ze słupem. Jeśli w księdze figuruje osoba zmarła, najpierw potrzebne jest stwierdzenie nabycia spadku.
- Nie podpisuj ugody w pośpiechu. Po głośnym wyroku zdarzają się propozycje szybkiego porozumienia ze zrzeczeniem się dalszych roszczeń. Zanim podpiszesz, sprawdź, o jakiej skali kwot mowa.
Czego spodziewać się dalej
Warto obserwować trzy rzeczy:
- Status ogłoszenia wyrokudziś główna oś sporu o jego skutek.
- Kolejne orzeczenia sądów okręgowych i Sądu Najwyższegobo dopiero one pokażą, czy linia korzystna dla właścicieli się utrwali.
- Ewentualna interwencja ustawodawcyo którą apelują komentatorzy po obu stronach sporu (rp.pl).
Na razie żadna z dwóch ostatnich dróg nie została zamknięta rozstrzygnięciem ogólnym. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów umorzył 16 grudnia 2025 r. postępowanie w zagadnieniu prawnym o zasiedzenie służebności przesyłu (sygn. III CZP 9/25), bo w sprawie, na tle której je zadano, cofnięto skargę kasacyjną (sn.pl) - uchwały ujednolicającej więc nie ma. Ministerstwo Sprawiedliwości, podzielając stanowisko Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, nie rekomenduje obecnie prac legislacyjnych w tej sprawie (bip.brpo.gov.pl).
Poniższa tabela pokazuje, co i kiedy w tym artykule zmienialiśmy.
Aktualizacje
Zmiana redakcyjna: datę stanu prawnego i datę aktualizacji podaje teraz stopka liczona z metadanych artykułu. Bez zmian merytorycznych - stan prawny bez zmian (14 sierpnia 2026 r.).
Monitoring prawny: wyrok nadal nieogłoszony w Dzienniku Ustaw (rejestr ELI - zero aktów o sygnaturze P 10/16). Bez zmian w przepisach.
Monitoring prawny: wyrok nadal nieogłoszony w Dzienniku Ustaw. Potwierdzono, że rocznik 2026 Dziennika Ustaw jest zapełniony (1135 aktów) i nie zawiera wyroków Trybunału Konstytucyjnego jako typu aktu. Sprawdzono V Ca 1043/24 (SO Rzeszów) - nadal bez pełnego tekstu orzeczenia w SAOS.
Monitoring prawny: wyrok nadal nieogłoszony w Dzienniku Ustaw (sprawdzone w wyszukiwarce Dz.U. i w rejestrze ELI - zero wyroków TK w rocznikach 2025 i 2026). Bez zmian w przepisach. Dopisano, że Sąd Najwyższy umorzył postępowanie w zagadnieniu prawnym o zasiedzenie służebności przesyłu (III CZP 9/25) oraz że Ministerstwo Sprawiedliwości nie planuje prac legislacyjnych.
Ponowne sprawdzenie Dziennika Ustaw w oficjalnym rejestrze aktów: wyrok nadal nieogłoszony (w rocznikach 2025 i 2026 nie ma żadnego wyroku TK; ostatni pochodzi z 2024 r.). Dopisano wprost, czego wyrok nie obejmuje - spraw z wcześniejszą decyzją administracyjną ingerującą w prawo własności (art. 35 ustawy z 1958 r.).
Publikacja artykułu. Zweryfikowano status ogłoszenia wyroku - brak potwierdzenia publikacji w Dzienniku Ustaw. Opisano pierwsze orzeczenia sądów okręgowych (Rzeszów, Warszawa-Praga) i rozbieżną praktykę sądów.
Sprawdź, czy w Twojej sprawie jest o co się upominać
Wyrok Trybunału dał właścicielom argument, którego wcześniej nie mieli. Nie zmienił tego, że każdą sprawę trzeba sprawdzić indywidualnie - od księgi wieczystej po dokumenty operatora.
Nie wiesz, czy w Twojej sprawie jest o co się upominać?
4 pytania o Twoją działkę i to, co na niej stoi, bez podawania danych osobowych.
Policz orientacyjne widełki w kalkulatorze
Zadzwoń: 575 249 531 pn-pt 8:00-16:00.
Zgłoszenie do niczego nie zobowiązuje. Bezpłatna wstępna ocena sprawy i rozmowa - jeśli sprawa nie rokuje, powiemy to wprost. Prowadzenie sprawy jest usługą płatną - zasady rozliczenia poznajesz w rozmowie, zanim cokolwiek podpiszesz.
Informacja prawna. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani oferty w rozumieniu art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego. Wynik zależy od indywidualnych okoliczności sprawy. Wiążącą wysokość wynagrodzenia ustala operat rzeczoznawcy majątkowego, a w postępowaniu sądowym o wysokości rozstrzyga sąd na podstawie opinii biegłego (art. 278 § 1 k.p.c.). Skonsultuj swoją sprawę indywidualnie.
O wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16). Wyrok dotyczy zasiedzenia sprzed 3 sierpnia 2008 r. służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu i nie obejmuje spraw z wcześniejszą decyzją administracyjną ingerującą w prawo własności (np. na podstawie art. 35 ustawy z 1958 r.). Na dzień 15 września 2026 r. nie został jednak ogłoszony w Dzienniku Ustaw, a orzecznictwo sądów jest niejednolite. To mocny argument w sprawie, a nie gwarancja jej wyniku.
Stan prawny na: 15 września 2026 r. · Ostatnia aktualizacja treści: 21 sierpnia 2026 r. · Treść przeglądamy okresowo i po istotnych zmianach przepisów lub orzecznictwa. · Autor: Zespół GAMA OZE
Powiązane wpisy
Pogłęb temat
- Sprawdź podstawy prawne wynagrodzenia za służebność przesyłuSkąd bierze się prawo do zapłaty za słup i linię stojące na prywatnej działce.
- Poznaj zasady dotyczące słupów energetycznych na działceCo wolno zakładowi energetycznemu, a czego nie, przy stawianiu i utrzymaniu słupa.
- Policz orientacyjne widełki w kalkulatorze4 pytania o Twoją działkę i to, co na niej stoi, bez podawania danych osobowych.